Kırmızı rakam yerine bir bahçe: kalori takibine başka bir bakış

Kalori uygulamaları neden kırmızı bir rakam gösterir?

Büyük bir akşam yemeğinden sonra pek çok kalori uygulamasını açtığında onunla karşılaşırsın: Ekranın üst tarafında, kırmızı bir rakam. 312 fazla. Kimse onu canını yakmak için tasarlamadı. Günlük bir bütçe üzerine kurulan uygulamaların “sınırı geçtin” demenin bir yoluna ihtiyacı var ve yazılım dünyası bunu hep kırmızıyla söyledi. Tutarlı, hesabı dürüstçe gösteren ve yapması kolay bir tasarım.

Sorun, kırmızının başka her yerde ne anlama geldiği. Kırmızı bir hata mesajıdır, kalınan bir sınavdır, eksiye düşmüş bir banka hesabıdır. Onu bir akşam yemeğinin üstüne koyduğunda o yemek bir hataya dönüşür. Pazar kahvaltısı, bir iş yemeği, arkadaşlarla bir maç akşamı; hepsi aynı rengi alır. Bunu birkaç akşam üst üste yaşayınca uygulamayı açmak, bakmak istemediğin bir hesap bakiyesine bakmak gibi gelmeye başlar.

Bunu önce kendimizde fark ettik. Yediklerimize en sakin gözle bakmamız gereken günlerde uygulama en yüksek sesle konuşuyordu; biz de başımızı çeviriyorduk. Takip, ondan saklanmaya başladığın anda işe yaramaz hale gelir.

Üstelik o kırmızı, günün geri kalanına da sızar. Bir kez belirdi mi, akşam yemeğinden sonra bir bardak su içmek ya da kısa bir yürüyüşe çıkmak anlamsız gelmeye başlar; nasılsa gün “kaybedilmiştir”. Oysa tam o saatte yaptığın küçük şeyler de sayılır.

Doydum’dan neleri çıkardık?

Biz de kırmızıyı çıkardık. Sayıları değil, sadece hükmü. Doydum’da şunları bulamazsın:

• Kırmızı bir “fazla” rakamı yok. Dolu bir gün de bir gün gibi görünür.
• Yemeklere ahlaki etiket yok. Simit simittir; düğünde yenen baklava da düğünde yenen baklavadır.
• Tek bir sakin günde kopan seri yok. İçinde en az bir öğün olan her gün sayılır, ara sıra kaçırdığın günleri de yağmur fıçıları kapatır.
• Nutuk yok. Doy asla azarlamaz, bedenlerden asla söz etmez.
• Solma yok. Çiftlikte hiçbir şey ölmez, kurumaz, kaçıp gitmez.

Bu listeyi yazarken her ekran için kendimize tek bir soru sorduk: Bu ekran, biraz dolu geçen bir günün ertesi sabahı nasıl hissettirir? O sınavı geçemeyen her şeyi çıkardık.

Doydum’da hedefin üstünde geçen bir gün sıradandır. Doy nazik kalır ve sana bir öneri dayatmaz. Çiftliğin, kaydettiklerinle büyümeye devam eder. Yarın tertemiz bir sayfadır. Bütün politikamız bu kadar; küçük bir yapışkan nota sığar.

Günün nasıl bir çiftlik büyütür?

Bir hüküm yerine bir yerin olur. Doy küçük, piksel bir çiftlikte yaşar ve her gün yaptıkların o çiftliği gözle görülür biçimde değiştirir.

Mevsimler ve günün saati de çiftliği değiştirir; Cadılar Bayramı’nda ve Noel’de çiftlik süslenir. Bu, ayrı bir yazıyı hak ediyor: Doy’un çiftliğinde mevsimler. Bu arada adım hedefini 2.000 ile 30.000 arasında dilediğin yere koyabilirsin; nereye koyacağını düşünüyorsan günde 10.000 adım rehberimiz yardımcı olabilir.

Tablodaki her satırın ortak bir yanı var: Hepsi bir şey eklemekle ilgili. Çiftlikte hiçbir şey eksiltilmez; günün sana sadece neyin büyüdüğünü gösterir.

Neden ilerleme çubuğu değil de bir çiftlik?

İlerleme çubuğu her gece yarısı sıfırlanır. Sadece boş, yarım ya da dolu olabilir; ertesi gün yine boştur. Çiftlik ise yaptıklarını saklar. Biten her hafta, ambarın yanında bir sandık olarak durur. Her altın gün, çitin dibinde bir ayçiçeğidir. İlk günün tavuğunun artık arkadaşları var.

Bu önemli, çünkü yemek yavaş akan bir hikâye. Alışkanlıklar bir günde değişmez, tek bir gün de pek bir şeyi belirlemez. Çiftlik tam da bu zamana göre kurulu: Sıraların olgunlaşması birkaç saat sürer, bir sandığın dolması bir hafta, renklerin değişmesi bir mevsim. Mükemmel olmayı değil, geri gelmeyi ödüllendirir. Ara sıra uğrasan bile çoğu zaman yeni bir şey görürsün: Bir sıra olgunlaşmış, bir kuzu gelmiş, mevsim dönmüştür. Pazartesi sabahı ambarın yanında geçen haftanın sandığını bulmak da küçük ama gerçek bir keyif.

Sakin bir güne de yumuşak bir anlam verir. Hiçbir şey kaydetmezsen bugünün tarhı boş kalır, o kadar. Hiçbir şey kaybolmaz, hiçbir şey cezalandırılmaz. Sadece yarın ekecek yer vardır.

Bir de piksel art meselesi var ve sandığından daha çok işe yarıyor. Tombul piksellerle çizilmiş bir dünya, kontrol etmek zorunda olduğun bir panodan çok, oynamak isteyeceğin bir oyun gibi hissettirir. Doy ayak işlerine koşturur, hayvanlar oraya buraya dolaşır ve kendini sırf gölün başında kim var diye uygulamayı açarken bulursun.

Doy’un çiftliğinde hayvan satın alınır mı?

Hayır. Çiftlikteki her hayvan devam ederek kazanılır, asla satın alınmaz. Ne dükkân var ne jeton; çiftlikteki hiçbir şeyin üstünde fiyat etiketi yok.

Kolay bir karardı. Buzağı satın alınabilseydi “para verdim” anlamına gelirdi. Alınamadığı için “gelmeye devam ettim” anlamına geliyor. Doy’un evindeki kilim ve kanepe için de aynısı geçerli: Kayıtlı günlerinle gelirler; yani alışverişin değil, gerçek günlerin hatırasıdırlar.

Bu, çiftliği öbür yönden de dürüst tutuyor. Hiçbir şey satın alınamadığı için hiçbir şey elinden de alınmaz. Sakin bir hafta keçiyi evine göndermez. Biriktirdiğin her şey senin kalır.

Doydum yine de kalori sayıyor mu?

Evet, hem de her birini. Çiftliğin altında Doydum eksiksiz bir kalori takip uygulaması. Tabağını fotoğrafla tarasan da, barkod okutsan da, elle yazsan da her öğün kalori, protein, karbonhidrat ve yağ değerleriyle kaydedilir. Günlük hedefin, kalori hesaplama aracımızla aynı formülden gelir ve plan asla bir alt sınırın altına inmez: kadın formülünde 1.200 kcal, erkek formülünde 1.500 kcal.

Sayıları istediğinde bir sekme ötedeler. İlerleme grafikleri kaloriyi, suyu, adımları ve kiloyu 7, 30 ya da 90 gün boyunca gösterir; kaydetmediğin bir gün sıfır olarak değil, kaydedilmemiş olarak görünür. Daha yakından bir okuma istersen Doy, deneyimli bir diyetisyenin danışanının kayıtlarını okuduğu gibi herhangi bir grafiği seninle birlikte okuyabilir. Bunu Doy haftanı okuyor yazısında anlattık.

Değişen şey sıralama. Önce çiftliği görürsün, sayılara ise bakmak istediğinde bakarsın. Özellikle kiloda önemli olan tek bir gün değil, haftalar boyunca süren eğilimdir. Meşhur “kilo başına 7.700 kcal” kuralı bile bir basitleştirmedir ve gerçek değişim zamanla yavaşlar (Hall ve ark., 2011). Bu tabloda biraz dolu geçen bir akşam, uzun bir çizginin üstünde küçük bir noktadır. Onu kırmızıya boyamak için hiçbir sebep yok.

Bir bahçe neyi yapamaz?

Bu kısımda açık konuşmak istiyoruz. Bir çiftlik senin yerine yemek seçemez ve ayçiçeği yetiştirmek bir sağlık sonucu değildir. Yapabileceği şey, uygulamayı açmaya sevindiğin bir yer haline getirmek; her alışkanlık da zaten oradan başlar.

Bakımın yerini de tutamaz. Yemek senin için bir endişe kaynağına dönüştüyse, hamileysen, bir sağlık sorunun varsa ya da 18 yaşından küçüksen lütfen bir doktorla veya diyetisyenle konuş. Doydum yetişkinler için yapıldı; planı bir reçete değil, formülden çıkan bir tahmindir.

Bir de mola vermen gerekiyorsa ver. Doydum’da seriyi 14 güne kadar bekleten bir uzakta kalma modu var; çiftlik, bıraktığın yerde seni bekler. Uzaktayken serin büyümez ama kopmaz da; döndüğünde kaldığın yerden devam eder. Bu işlere yeniysen kalori takibi nasıl yapılır rehberimiz sakin bir başlangıç noktası; Kalori sayacımızın neden bir arkadaşı var? yazısı da çiftliğin en önemli sakinini tanıtıyor.

Merak edilenler